Mesa

„Bezkresna płaszczyzna pozbawiona zieleni ciągnęła się do końca widnokręgu, urywając się stromo do morza. W oddali, na końcu drogi biegnącej między morzem a torem kolejowym, widać było kamienne ogrodzenie cmentarza. Wichry od morza i jałowa ziemia pozbawiły cmentarza roślinności. Był to chyba najbardziej surowy cmentarz jaki widziałem.”*
Tak w marcu 1940 roku Karol Olgierd Borhardt znajdował cmentarz, na którym spoczywa Mamert Stankiewicz.

Mamert Stankiewicz przychodzi na świat w 1889 roku w Mitawie (około 40 kilometrów od Rygi). W wieku 14 lat wstępuje do Korpusu Kadetów Morskich. W roku 1910 rozpoczyna służbę na okręcie BOJEWOJ należącym do 3 Dywizjonu Torpedowego Floty Bałtyckiej, która stacjonuje w Porcie Cara Aleksandra III w Lipawie. Wybucha I wojna światowa – Mamert Stankiewicz pełni funkcję oficera flagowego dywizjon i jest jednocześnie oficerem nawigacyjnym torpedowca. W roku 1915 w stopniu lejtnanta rozpoczyna służbę na krążowniku dowódcy floty RIURIK – jest starszym oficerem nawigacyjnym.

Rok 1917 – Mamert Stankiewicz na stanowisku oficera nawigacyjnego sztabu dywizji walczy z Niemcami na wodach Zatoki Ryskiej. Rewolucja bolszewicka prowadzi do nieuchronnego upadku –  także carskiej floty. Przez Skandynawię dociera do Nowego Jorku. Jest marzec 1918 roku. Osiada w Pittsburgu. Tu docierają do niego żona i córka. Decyduje się na wstąpienie do armii Kołczaka. Przemierza kontynent, by z San Francisco przez Jokohamę dotrzeć do Władywostoku.

Miejsce spoczynku kpt. Mamerta Stankiewicza – West View Cmentary w Hartlepool (Anglia), kwatera PLOT 2 RC; grób został odrestaurowany w roku 1999.

W swoim pamiętniku „Korsarz i Don Kichot” (wydanym przez wydawnictwo „Iskry” pt. „Z floty carskiej do polskiej”) Mamert Stankiewicz pisze:
„Wyjazd na Syberię i moją współpracę z rządem admirała Kołczaka też traktowałem jako niezbędną konieczność w drodze do kraju, o czym nigdy nie przestawałem myśleć, gdyż sprawy Rosjan, białych czy czerwonych, były dla mnie jednakowo obojętne. I niezależnie od tego, czy byłem na swoim stanowisku w Ministerstwie Morskim czy też jeńcem bolszewickim, stale nurtowała mnie myśl, kiedy nastąpi ta chwila, gdy będę mógł wyruszyć dalej na zachód, bliżej kraju.”
Do Polski dociera w lipcu 1921 roku. Właśnie zakupiono bark szkolny LWÓW dla założonej w 1920 roku Szkoły Morskiej w Tczewie. Mamert Stankiewicz rozpoczyna pracę na stanowisku kierownika Wydziału Nawigacyjnego, a w roku 1924 zostaje komendantem LWOWA.

„Nie wyryje się tego na zimnym głazie. To trzeba napisać.”*
W ów marcowy dzień 1940 roku, przed mogiłą Mamerta Stankiewicza Karol Olgiert Borchardt składa śluby, iż postać Znaczy Kapitana nie zostanie zapomniana.

* Fragmenty zaczerpnięto z książki Karola Olgierda Borhardta „Znaczy Kapitan” –  rozdział „Meczet Omara”.